ΕΛΕΝΗ ΓΑΤΣΙΟΥ | ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΑ - ΔΙΕΘΝΗΣ ΗΜΕΡΑ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ

Ο Σύλλογος Γυναικών Τυρνάβου σε συνεργασία με την γκαλερί BRAGGART εγκαινιάζει την αναδρομική έκθεση της εικαστικού Ελένης Γάτσιου (1997-2024) με τίτλο «Αποτυπώματα», την Κυριακή 08 Μαρτίου, Διεθνής Ημέρα της γυναίκας, στις 19:00-22:00, στο Φουαγιέ του Δημαρχείο Τυρνάβου. Η έκθεση αποτελεί έναν φόρο τιμής σε μια δημιουργό που, μέσα από την έντονη χειρονομιακή της γραφή, επιχείρησε να δώσει σώμα στη «φυγή του χρώματος».

Η 8η Μαρτίου δεν είναι απλώς μια επέτειος μνήμης, αλλά μια αφορμή αναστοχασμού για τη θέση της γυναίκας στον πολιτισμό. Σήμερα, η νέα γυναίκα καλλιτέχνιδα καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην ευθραυστότητα και τη δύναμη, ανάμεσα στην παράδοση και την ανατροπή. Η Ελένη Γάτσιου (1997-2024) υπήρξε το ζωντανό παράδειγμα αυτής της διαρκούς διεκδίκησης.

Το έργο της Ελένης δεν «ψιθυρίζει»· φωνάζει. Σε έναν κόσμο που συχνά προσπαθεί να περιορίσει τη γυναικεία έκφραση σε συγκεκριμένα καλούπια, εκείνη επέλεξε τις μεγάλες κλίμακες, τα βιομηχανικά υλικά όπως το νάιλον και την «ορμητική» χειρονομία. Η τέχνη της δεν ήταν διακοσμητική· ήταν μια κατάληψη χώρου. Με κάθε πινελιά της, η Ελένη υπενθύμιζε ότι η γυναικεία ταυτότητα στις τέχνες είναι μια πράξη ελευθερίας που δεν φοβάται να αφήσει το ίχνος της, όσο έντονο ή «άτακτο» κι αν είναι αυτό.

Η «φυγή» που συναντάμε συχνά στους τίτλους των έργων της, δεν ήταν μια φυγή από την πραγματικότητα, αλλά μια φυγή προς τα εμπρός. Για τη νέα γυναίκα δημιουργό σήμερα, το παράδειγμα της Ελένης διδάσκει πως η ευαισθησία μπορεί να μετατραπεί σε πρωτοπορία. Η ικανότητά της να μεταμορφώνει το διάφανο και το άυλο σε μια παλλόμενη εικαστική εγκατάσταση, αντικατοπτρίζει τη σύγχρονη γυναικεία φύση: πολυεπίπεδη, διάφανη αλλά ταυτόχρονα ανθεκτική και γεμάτη χρώμα.

Στην έκθεση παρουσιάζονται αντιπροσωπευτικά έργα από τις ενότητες που καθόρισαν την πορεία της, όπως η διπλωματική της εργασία και πρώτη της ατομική στο Παλιό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στη Φλώρινα με τίτλο «Φυγή και αποτύπωμα ίχνους» 2020, η εμβληματική εγκατάσταση «Η Διέξοδος της Μύγας», 2023 αλληλεπίδραση, Αναπληρωτής Καθηγητής Χάρης Κοντοσφύρης 3^οεργαστήριοΣχολής Καλών Τεχνών Φλώρινας, η τρίτη ατομική της έκθεση τον Ιούνιο 2024 «Όλο βλέμμα όλο χρώμα» σε επιμέλεια Δρ.Φιλοσοφίας Γιάννη Μήτρου, και η συμμετοχή της στο πρότζεκτ Το χρώμα παραμένει | Σημείωση, Κατερίνα Βελλιου, Ελένη Γάτσιου, Ευγενία Φαλιαρίδου Ιανουάριος 2026 που μέσα από τη χρήση υλικών, όπως το διάφανο πλαστικό και τα έντονα βιομηχανικά χρώματα, η Γάτσιου προσκαλεί τον θεατή σε έναν διάλογο ανάμεσα στο εφήμερο και το μόνιμο, το τυχαίο και το συνειδητό.

Ενότητα Α: «Η Γέννηση του Ίχνους» (2015-2021)

Περιλαμβάνει τα έργα από τις σπουδές της στη Φλώρινα.

Ενότητα Β: «Φυγή και Ύλη» (2022-2023)

« Σε κάθε χώρο κατοικούν και φιλοξενούνται χρώματα δημιουργώντας σχέσεις αλληλεπίδρασης μεταξύ τους. Μεταξύ των χώρων και των υποχώρων, των χώρων και των χρωμάτων, των χρωμάτων και των χρωμάτων. Με το πέρασμα του χρόνου τα χρώματα αλλάζουν αυξάνονται ή μειώνονται.

Η έννοια της φυγής ορίζεται ως μια ενέργεια που πραγματοποιείται μέσω μιας διαδικασίας με σκοπό την αυτόβουλη κίνηση του χρώματος στο χώρο. Τα αποτυπώματα ίχνους είναι στοιχεία και σημάδια που αφήνουν έμβια και άβια όντα στο χώρο προκειμένου να δηλώσουν την παρουσία ή την απουσία τους.

Τα χρώματα δίνουν την αίσθηση ότι φεύγουν και κινούνται μέσα στους χώρους. Δημιουργούν διαδρομές αφήνοντας αποτυπώματα ίχνους στο πέρασμα τους. Οι διαδρομές τους δεν αποτελούνται από αρχή και τέλος αλλά και από ενδιάμεσες στάσεις στο χώρο, δεν ξεκινούν από κάπου για να καταλήξουν σε ένα προορισμό. Τα ταξίδι τους στο χώρο δεν πραγματοποιείται μόνο με μια διαδρομή, αλλά μέσω μιας σειράς διαδρομών. Τα αποτυπώματα ίχνους δεν είναι όμοια μεταξύ τους κάθε ίχνος έχει διαφορετική μορφή και τις δικές του ιδιότητες. Η μορφή του διαφέρει ακόμη και από την αρχική μορφή του χρώματος από το οποίο γεννήθηκε. Ένα ίχνος μπορεί να λειτουργήσει περισσότερο ως ίχνος όταν είναι στοιχείο ενός άλλου ίχνους, παρά όταν είναι στοιχείο ενός πράγματος. Εφόσον και τα ίχνη με τη σειρά τους θα ξεκινήσουν το δικό τους ταξίδι στο χώρο και θα δημιουργήσουν τις δικές τους διαδρομές αφήνοντας αποτυπώματα ίχνους .

Τα χρώματα και τα αποτυπώματα ίχνους γίνονται ορατά χάρη της δικής τους δυνατότητας να φανερώνονται, να υπακούν στη δική τους λογική και αναγκαιότητα, γίνονται διάσταση για χάρη του εαυτού τους. Καλούν το θεατή να τα παρατηρήσει.

Ο Βιτγκενστάιν στο βιβλίο του Φιλοσοφικές Έρευνες αναφέρει «Ποιος είναι ο σκοπός σου στη φιλοσοφία; Να δείξω στη μύγα τη διέξοδο από την παγίδα της». (παράγραφος 309 σελ 136 – 1977) Αυτή η έκφραση θα μπορούσε να γίνει μια παρομοίωση πάνω στην έρευνα μου για την φυγή των χρωμάτων. Αν θεωρήσουμε τα χρώματα ως μύγες και ο χώρος και τα αντικείμενα στα οποία βρίσκονται ως παγίδες, τότε θα καταλήξουμε στο εξής συμπέρασμα: Τα χρώματα αισθάνονται παγιδευμένα και έχουν την ανάγκη να απελευθερωθούν, να βγουν στο χώρο να ταξιδέψουν και να αφήσουν παντού τα ίχνη τους.

Μέσω της διαδικασίας της φυγής τα χρώματα προσωποποιούνται, ζωντανεύουν και ενεργούν, φέρονται δυνητικά δηλαδή δύναμη να συμβεί, σαν υπαρκτά όντα που νιώθουν, παθαίνουν και παίρνουν αποφάσεις. Κινούνται ενστικτωδώς αποκτούν υπόσταση. Το χρώμα ενεργεί μέσω της δικής του εσωτερικής δύναμης και όχι μέσω της ανθρώπινης. Διότι όπως αναφέρει και ο Matisse , «Το χρώμα είναι αυθύπαρκτο, διαθέτει τη δική του ομορφιά και μπόρεσα να το αποδεχθώ εξαιτίας της συγκινησιακής του δύναμης» (HenriMatisse Γραπτά και Ρήσεις για την τέχνη, κείμ. Η πορεία του χρώματος σελ. 203).

Κάθε χρώμα έχει εγκλωβισμένη μέσα του ενέργεια, η όποια απεγκλωβίζετε και απελευθερώνετε από τη στιγμή που ξεκινά η φυγή του στο χώρο. Η μορφή της ενέργειας είναι δυναμική και στη συνέχεια μετατρέπεται σε κινητική διότι το χρώμα ξεκινά από μια κατάσταση αδράνειας και στη συνέχεια μετατρέπεται σε μια κατάσταση κίνησης. Αποφασίζει να αξιοποιήσει τη συσσωρευμένη ενέργεια που έχει στον πυρήνα τους.

«Αν δεχτούμε μαζί με τον Euler ότι τα χρώματα είναι παλμοί του αιθέρα που διαδέχονται ισοχρόνως ο ένας τον άλλον, όπως οι ήχοι είναι παλμοί του αέρα που δονείται,{….} τότε το χρώμα και ο ήχος είναι όχι απλός αισθήματα, αλλά και μορφικός προσδιορισμός της ενότητας του πολλαπλού των αισθημάτων και για τούτο μπορούν να θεωρηθούν αφ εαυτών ωραία» (ΦαίηΖήκα). Απορία Τέχνες και Σκέψεις Κατεργάζεται σελ. 77-78 /2018.) Κατά τη διάρκεια της κίνησης του στο χώρο το χρώμα αποκτά οπτικοακουστικές ιδιότητες. Παράγει μορφές και ήχους. Κάθε μορφή είναι διαφορετική σχηματικά και κάθε ήχος έχει διαφορετική συχνότητα. Ο τρόπος κίνησης της κάθε μορφής υπακούει στον ρυθμό του ήχου που παράγει, αλλά και το αντίστροφο. Ο ρυθμός κάθε ήχου υπακούει στο είδος της μορφής του χρώματος που συνοδεύει. Είναι μια αλληλένδετη αλληλουχία. Ήχος , μορφή και χρώμα αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Ο συνδυασμός ήχου και χρώματος αποκτά υπόσταση στην κίνηση τους.

Οι αναφορές που έγιναν παραπάνω σε σχέση με τον ήχο και το χρώμα αλλά και με το χρώμα και την ενέργεια, ισχύουν και για τα αποτυπώματα ίχνους που παράγει το κάθε χρώμα, διότι στη συνέχεια θα δημιουργήσουν και αυτά τη δικής τους διαδρομή στο χώρο παράγοντας μορφές και ήχους και απελευθερώνοντας ενέργεια».

Ελένη Γάτσιου– Εικαστικός

Ενότητα Γ: «Όλο Βλέμμα» (2024).

«Εκκινώντας από το «μάτι και το πνεύμα» του M.Merleau-Ponty ως μια φαινομενολογία της οπτικής και αισθητικής αντίληψης και με focus στο χρώμα ως έννοια μετατοπιζόμαστε στο «βλέμμα» και το ασυνείδητο. Η μετατόπιση αυτή προκύπτει μέσα από την λογική των νέων έργων και του τρόπου που η Ελένη Γάτσιου «σαρκώνει» με εμμένεια την χρωματική της χειρονομία. Το χρώμα σε ένα πίνακα μετασχηματίζεται σε έννοια που περικλείει τόσο το ορατό όσο και το αόρατο Είναι του. Δηλαδή περικλείει όλο εκείνο που η αισθητηριακή πραγματικότητα αποκαλύπτει μέσω του ματιού καθώς και όλη την φαντασιακή (προερχόμενη από την φαντασία) και νοητική διεργασία που το υποκείμενο-της-αντίληψης παράγει. Με αυτό τον τρόπο το μη-ορατό αποκαλύπτεται και σημασιοδοτείται από την αισθητική εμπειρία. Όμως υπάρχει και η περιοχή που παύει το νοητικό σχήμα να λειτουργεί ενώ ενεργοποιείται ένα άλλο φαντασιακό που αφορά στην «εικόνα του σώματος» του υποκειμένου, αυτό του ασυνειδήτου. Είναι η στιγμή που το έργο βιώνεται από τον θεατή ως μια ολική παρουσία του χρώματος και της δυναμικής ροής του πέρα από τις εικαστικοποιημένες κλασσικές εννοιολογήσεις. Η δημιουργός εδώ επιτελεί με σώμα το χρώμα και «βλέπεται» μέσα από αυτό. Έτσι εκγυμνώνεται στο δικό μας «βλέμμα». Τόσο οι πίνακες όσο και η εγκατάσταση των «χρωματικών χείμαρρων» λοξεύει την οπτική αντίληψη και την μεταστρέφει σε μια ψυχική αποκάλυψη. Η καλλιτέχνης παράγει μια δική της όραση, μια μεθοδολογία προκειμένου να δούμε την γραμμή ανάμεσα στην συμβατική βλεμματική επαφή μας και την άλλη που ανήκει στον ψυχικό πυρήνα. Οι χρωματικοί της συνδυασμοί ερμηνεύουν την μετα-εξπρεσιονιστική της φόρμα χωρίς την δέσμευση του ακαδημαϊκού κανόνα. Ώστε το «βλέμμα» πλέον είναι χρώμα και το χρώμα είναι «βλέμμα».

Γιάννης Μήτρου Δρ. Φιλοσοφίας

Ενοτητα Δ: Το χρώμα που παραμένει: Σημείωση | Κατερίνα Βέλλιου, Ελένη Γάτσιου, Ευγενία Φαλιαρίδου

« Η Ελένη Γάτσιου, έχει αφήσει με τα έργα της ένα ισχυρό και αναγνωρίσιμο αποτύπωμα. Ο θεατής αντιλαμβάνεται αμέσως την ένταση που διαπερνά τα έργα της, είτε μέσα από τα πολύ φωτεινά και δυναμικά χρώματα είτε μέσα από τη χειρονομία — τις αποφασιστικές κινήσεις του πινέλου, της γραφίδας ή του μαρκαδόρου. Αυτές οι κινήσεις δεν είναι προσχεδιασμένες. Δεν αποσκοπούν στην απόδοση μορφών, τοπίων ή όγκων, αλλά φέρουν τη μοναδικότητα μιας πράξης που δεν επαναλαμβάνεται. Εκφράζουν έναν εσωτερικό κόσμο, μια —όπως θα λέγαμε με ψυχολογικούς όρους— «θυμική κατάσταση», δηλαδή μια έντονη, ακατέργαστη συναισθηματική φόρτιση. Στην ψυχολογία, ο όρος αυτός περιγράφει το γενικό συναισθηματικό υπόβαθρο ενός ανθρώπου, τον τρόπο με τον οποίο «χρωματίζεται» η εμπειρία του κόσμου σε μια συγκεκριμένη στιγμή ή περίοδο. Παρατηρώντας τα έργα της Γάτσιου, δεν έχει σημασία να βρούμε ένα αφήγημα σε αυτό που βλέπουμε. Η ουσία βρίσκεται στην ένταση του χρώματος και της χειρονομίας, που μας επιτρέπουν να το νιώσουμε. Δεν είναι απαραίτητο να γνωρίζουμε το προσωπικό αφήγημα της καλλιτέχνιδας ή τα βιώματά της αυτό που μετρά είναι η δική μας συναισθηματική συμμετοχή, η αλληλεπίδραση και ο βαθμός ανταπόκρισης που αναπτύσσουμε απέναντι στο έργο, ακόμη κι αν τα συναισθήματα της δημιουργού παραμένουν —και θα παραμείνουν— ένα μικρό αίνιγμα. Και ίσως αυτό είναι το πιο γοητευτικό στοιχείο: ότι μπορούμε να προσθέσουμε τα δικά μας ερωτήματα και τις δικές μας ερμηνείες σε έναν γρίφο που δεν λύνεται, αλλά γίνεται κατανοητός διαισθητικά μέσα από την ίδια τη ζωγραφική επιφάνεια».

Χρήστος Μωραΐτης

Σήμερα, τιμώντας την Ελένη, τιμούμε κάθε γυναίκα που τολμά να εκτεθεί, να δημιουργήσει και να αφήσει το δικό της αποτύπωμα στον κόσμο. Το έργο της παραμένει εδώ, ως μια ανοιχτή πρόσκληση να δούμε τον κόσμο «Όλο βλέμμα - Όλο χρώμα», χωρίς όρια και περιορισμούς.

Βιογραφικό

H Ελένη Γάτσιου γεννήθηκε στη Λάρισα το 1997, έφυγε από τη ζωή το 2024. Εισήχθηκε στο Τμήμα Νηπιαγωγών της Παιδαγωγικής Σχολής του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας στη Φλώρινα. Σπούδασε στο Τμήμα Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών της Σχολής Καλών Τεχνών του Πανεπιστήμιου Δυτικής Μακεδονίας στη Φλώρινα, στο 3^ο Εργαστήριο, με καθηγητές τους Χάρη Κοντοσφύρη και Θωμά Ζωγράφο, από το 2015 έως και τον Ιούνιο του 2020.

Παρουσίασε την πρώτη της ατομική έκθεση τον Ιούλιο του 2020, στο Παλιό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στη Φλώρινα. Συμμετείχε στο 7^ο Φεστιβάλ Αφήγησης και Τεχνών του λόγου που διοργάνωσε το 3^ο Εργαστήρι Ζωγραφικής του Τμήματος Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών και το Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών του ΠΔΜ σε συνεργασία με το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Κοζάνης, με τίτλο: «Ένα μολύβι προβολές». Επιπλέον παρακολούθησε το Διεθνές Συνέδριο: «Για μια σχολή Εικαστικών Τεχνών του 21^ου Αιώνα – Φλώρινα», από τις 12 έως και τις 14 Μαΐου του 2017.

Ατομικές εκθέσεις

«Φυγή και αποτύπωμα ίχνους» – Παλιό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης κτίριο κ. Ιωάννη Γούναρη – Ιούλιος 2020 ΦΛΩΡΙΝΑ

«Η Διέξοδος της Μύγας» – Αλληλεπίδραση Χάρης Κοντοσφύρης Braggart Contemporary Gallery στο Joist Innovation park 2022 Λάρισα

«Όλο βλέμμα όλο χρώμα», Επιμέλεια Γιάννης Μήτρου, BraggartGallery 2024, Λάρισα

«Το χρώμα που παραμένει», Κατερίνα Βέλλιου, Ελένη Γάτσιου, Ευγενία Φαλιαρίδου Braggart Gallery 2026 Λάρισα

Έχει συμμετάσχει σε πάνω από 30 ομαδικές εκθέσεις σε Μουσεία και γκαλερί με σημαντικότερες:

«Υπό το φως των κεριών» Παλαιοντολογικό Ιστορικό Μουσείο Πτολεμαΐδας 2018
«Καλώς ήρθατε σε αυτό που νομίζετε ότι βλέπω» - PlatformsProject 2019 – ΕΝ ΦΛΩ
«Τέχνες και Θέατρο» Ξενία Επιδαύρου Επίδαυρος 2020
Affordable Art, Lola Nikolaou Gallery, Thessaloniki 2029
Εθνική Πινακοθήκη των Σκοπίων,OSTENMuseum 2021
Πηγάδια – PlatformsProject 2021 με την Ομάδα ΕΝ ΦΛΩ
«Ο μίτος της Αριάδνης» Chicago Athenaeum Museum and European Center for Architecture Art, Design and Urban Studies 2021,
«Μεταβάσεις» Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο 2021
«1821 Οπτική μιας άλλης επανάστασης», GrCollectors 2021, Πολεμικό Μουσείο Αθηνών
Biennale International D΄ Art Bibart Bari Italy 2021
ThePoeticsofspace, BraggartGallery, Μύλος του Παππά, Υπό την αιγίδα της Αντιδημαρχίας Πολιτισμού και Επιστημών Λάρισας 2022
Memory Ware Houses, Braggart Gallery at Joist Innovation Park 2022
InsideTheMyth, Αντιδημαρχία Πολιτισμού και Επιστημών Λάρισας 2022
Paint the Lyric, Ithaca, 2020/2021/2022
Cov-Art Project – Copelouzos Family Art Museum – 2021
Fichtia, Σχολές Καλών Τεχνών Αθηνών και Φλώρινας
Αρχιτεκτονικές Σχολές Μασσαλίας, Παρισίου και Ελλάδας, Μυκήνες, 2022
Αιώνια Μήτρα ΔΙΠΟΛΑ Digenakis Winery 2022
6 Art Thessaloniki BRAGGART Contemporary Gallery2022
DEPOT I BRAGGART Contemporary Gallery 2023Λάρισα
Bienale Σχολών καλλών τεχνών Μουσείο Κατσίγρα 2023
MΠETON BRAGGART Contemporary Gallery Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών, Μουσείο Α.Π.Θ. 2023
Κεφάλαιο πέμπτο - «Χειμερινή Ανθοφορία» CASKGallery Λάρισα 2023BraggartDepot – 2023
Εικαστικό Project «100 Χρόνια Δημοτική Βιβλιοθήκη Κοζάνης Αιώνες Ιστορία» – ΣΚΤ Φλώρινας -2023
«Ο έρωτας για πάντα. Όφις Οφιόδικτος», Φουαγέ Συνεδριακού Κέντρου Πατρών 2024
Christmas Pop up Braggart Gallery 2024
International art fair Art Thessaloniki 2025
Braggart Gallery, ΔΕΘ HELEXPO 2025 Braggart gallery Επιμελητήριο Λάρισας.